یهودستیزی و منوراهای مونتانا
در سال ۱۹۹۳، مردم بیلینگز در برابر تهدید برتریطلبان سفیدپوست موضع گرفتند.
نوشتهی : دنیل فریدمن
ترجمه: آلبرت بوته ساز
دسامبر ۲۰۲۵
به دوستان غیر یهودیام که میپرسند در مورد یهودستیزی چه کاری میتوانند انجام دهند: این یکشنبه و هشت روز آینده، یک منورای حنوکا روشن کنید. این راهی کوچک اما قدرتمند برای ایستادن در کنار جوامع یهودی تحت حمله است – و این تاکتیکی است که قبلاً چنین نفرتی را در آمریکا شکست داده است.
در سال ۱۹۹۳، بیلینگز، مونتانا ,توسط حملات یهودستیزانه از سوی برتریطلبان سفیدپوست که به دنبال تأسیس یک دولت آریایی بودند، به لرزه درآمد. آنها به گورستان یهودیان بیاحترامی کردند و کنیسه را تهدید به بمبگذاری کردند. سپس آنها آجری را از پنجره اتاق خواب یک پسر ۵ ساله یهودی، ایزاک اشنیتزر، به سمت شمعدان روی طاقچه پرتاب کردند.
پلیس به مادرش، تامی، توصیه کرد که تزئینات هانوکای خود را بردارد تا از جلب توجه جلوگیری کند. این به مذاق تامی خوش نیامد. او نگرانیهای خود را با روزنامه بیلینگز گازت که آنها را چاپ میکرد، در میان گذاشت. تامی پرسید، چگونه میتواند برای یک کودک توضیح دهد که امروزه در آمریکا یهودیان باید شمعدانهای خود را پنهان کنند – به خصوص در تعطیلاتی که آزادی عبادت خود را جشن میگیرند؟
مارگارت مکدونالد، ساکن مسیحی بیلینگز، موافق بود. او با کشیش خود، کیت تورنی، تماس گرفت و پرسید که آیا بچهها در مدرسه یکشنبه میتوانند منورهها را نقاشی کنند و آنها را در همبستگی با همسایگان یهودی خود در پنجرههایشان به نمایش بگذارند. تورنی عاشق این ایده شد و کلیساهای دیگر را نیز تشویق کرد که به آن بپیوندند.
این ابتکار عمل به سرعت مورد توجه قرار گرفت. صدها منوره دستساز در پنجرههای اطراف بیلینگز ظاهر شدند. پس از آنکه روزنامه گازت تصویر تمام صفحهای از یک منوره را برای خوانندگان منتشر کرد تا آن را بریده و به پنجرههای خود بچسبانند، صدها منوره به هزاران تبدیل شد. حتی مشاغل محلی نیز به این جنبش پیوستند. یهودستیزان درگیر شدند – به یک مدرسه کاتولیک محلی شلیک کردند و شیشههای یک کلیسا را شکستند – اما حجم همبستگی آنها را تحت الشعاع قرار داد. آنها در نهایت از شهر عقبنشینی کردند.
این همبستگی قلب هانوکا را میشکافد. این جشنواره پیروزی مکابیان یهودی را در برابر امپراتوری سلوکی به رهبری یونان که به دنبال ریشهکن کردن یهودیت بود، جشن میگیرد. جنگجویان مکابی برای پرستش آزادانه خدا جنگیدند – حقی که زیربنای آزمایش آمریکایی است. وقتی غیریهودیان بیلینگز منوراهای خود را نصب کردند، برای آزادی مذهبی برای همه ایستادگی میکردند.
تلمود بحثی را بین خاخامها پس از تخریب معبد مقدس توسط رومیها در سال ۷۰ ثبت کرده است: آیا باید حنوکا را حتی با وجود از بین رفتن مرکز فیزیکی آن جشن گرفت؟ پاسخ آنها مثبت بود. جشن حنوکا، جشن پیروزی ایمان در برابر حتی قدرتمندترین دشمن، در پیام اصلی آن بود و نسلها را الهام بخشید.
این جشن بیش از ۳۰ سال پیش به مردم بیلینگز الهام بخشید و در برخی از سختترین دوران تاریخ – از تفتیش عقاید اسپانیا گرفته تا هولوکاست – به یهودیان الهام بخشیده است.
امروزه در سراسر جهان، کنیسهها و نمادهای یهودی دوباره مورد حمله قرار گرفتهاند و دوباره توصیه مقامات خیرخواه این است که چراغهای حنوکای خود را پنهان کنند. پاسخ صحیح این است که همه با هم نور را روشنتر کنند.